Lamblie u dzieci mogą powodować nawracającą biegunkę, bóle brzucha, wzdęcia i cuchnące, tłuszczowe stolce. U części zakażonych nie pojawiają się jednak żadne dolegliwości. Objawy giardiozy nie są charakterystyczne wyłącznie dla tej choroby, dlatego rozpoznanie powinno opierać się na badaniu kału, a nie na samych obserwacjach rodziców.
Giardioza, nazywana również lambliozą, jest chorobą pasożytniczą przewodu pokarmowego. Wywołuje ją mikroskopijny pierwotniak Giardia duodenalis, występujący także pod nazwami Giardia intestinalis oraz Giardia lamblia. Zakażenie jest szczególnie łatwe w większych skupiskach dzieci, między innymi w żłobkach i przedszkolach.
Jak można zarazić się lambliami?
Do zakażenia dochodzi po połknięciu cyst pasożyta. Mogą one znajdować się na nieumytych dłoniach, zabawkach, klamkach, sanitariatach oraz innych zanieczyszczonych powierzchniach. Źródłem zakażenia bywa również woda lub żywność zanieczyszczona kałem osoby albo zwierzęcia będącego nosicielem.
Ryzyko zwiększa picie nieuzdatnionej wody, przypadkowe połykanie wody podczas kąpieli oraz niedokładne mycie rąk po skorzystaniu z toalety. Giardia łatwo przenosi się drogą fekalno-oralną, dlatego zakażenie jednego dziecka może prowadzić do kolejnych przypadków w rodzinie lub grupie przedszkolnej.
Jakie objawy dają lamblie u dzieci?
Giardioza może przebiegać bezobjawowo albo wywoływać dolegliwości o różnym nasileniu. Objawy pojawiają się najczęściej po upływie około 1–2 tygodni od zakażenia. Początkowo dominują dolegliwości jelitowe oraz narastające zmęczenie.
Do możliwych objawów lamblii u dziecka należą:
- wodnista lub nawracająca biegunka;
- jasne, tłuszczowe i nieprzyjemnie pachnące stolce;
- bóle i skurcze brzucha;
- wzdęcia oraz nadmierne oddawanie gazów;
- nudności, rzadziej wymioty;
- brak apetytu i uczucie osłabienia;
- spadek masy ciała lub niewystarczający przyrost masy ciała;
- objawy odwodnienia związane z przedłużającą się biegunką.
Gorączka nie jest typowym objawem giardiozy, choć może wystąpić u niektórych dzieci. Nie ma również podstaw, aby rozpoznawać lamblie wyłącznie na podstawie zgrzytania zębami, podkrążonych oczu, wysypki, rozdrażnienia czy apetytu na słodycze. Są to objawy nieswoiste i mogą mieć wiele innych przyczyn.
Czy lamblie mogą powodować przewlekłe dolegliwości?
U większości chorych objawy ustępują po kilku tygodniach. Czasami zakażenie utrzymuje się jednak dłużej i prowadzi do zaburzeń wchłaniania składników odżywczych. Dziecko może wtedy tracić na wadze, wolniej rosnąć, skarżyć się na osłabienie i nawracające bóle brzucha.
Po przebytej giardiozie u części pacjentów przez pewien czas utrzymuje się nadwrażliwość przewodu pokarmowego lub gorsza tolerancja laktozy. Nie zawsze oznacza to, że pasożyt nadal znajduje się w organizmie. Przy utrzymujących się objawach konieczna jest ponowna ocena lekarska.
Jak wykryć lamblie u dziecka?
Podstawą diagnostyki jest badanie kału. Laboratorium może poszukiwać cyst lub trofozoitów pasożyta, jego antygenów albo materiału genetycznego. Ponieważ Giardia nie musi być wydalana z kałem w sposób ciągły, lekarz może zalecić pobranie kilku próbek w różne dni.
Materiał najlepiej pobrać w okresie występowania objawów, do czystego i przeznaczonego do tego pojemnika. Należy przestrzegać instrukcji laboratorium dotyczącej przechowywania oraz czasu dostarczenia próbki. Wynik badania interpretuje lekarz z uwzględnieniem objawów i możliwych dróg zakażenia.
Jak wygląda leczenie giardiozy?
W przypadku objawowej giardiozy lekarz może przepisać lek przeciwpierwotniakowy. Dobór preparatu oraz jego dawka zależą między innymi od wieku, masy ciała i stanu zdrowia dziecka. Nie należy podawać leków przeciwpasożytniczych samodzielnie ani korzystać z preparatów przeznaczonych dla innego członka rodziny.
Zakażenie bezobjawowe nie zawsze wymaga leczenia farmakologicznego. Decyzja może być jednak inna, jeśli dziecko uczęszcza do żłobka lub przedszkola, mieszka z osobą o obniżonej odporności albo w domu dochodzi do kolejnych zakażeń. Przy biegunce szczególnie ważne jest nawadnianie. Według Centers for Disease Control and Prevention małe dzieci są bardziej narażone na groźne następstwa utraty płynów.
Jak zapobiegać ponownemu zakażeniu?
Najważniejsze jest dokładne mycie rąk po skorzystaniu z toalety, zmianie pieluchy oraz przed przygotowaniem i spożywaniem posiłków. Dziecko powinno korzystać z własnego ręcznika. Warto regularnie czyścić sanitariaty, przewijaki, zabawki i często dotykane powierzchnie.
Nie należy pić wody z niepewnych źródeł ani pozwalać dziecku połykać wody podczas kąpieli. Dziecko z biegunką nie powinno uczęszczać do żłobka, przedszkola ani na basen do czasu ustąpienia objawów. Sama obecność Giardia u człowieka nie oznacza natomiast automatycznie, że źródłem zakażenia był domowy pies lub kot.
Kiedy skonsultować się z lekarzem?
Do pediatry należy zgłosić się, gdy biegunka utrzymuje się przez kilka dni, nawraca albo towarzyszą jej bóle brzucha, utrata apetytu lub spadek masy ciała. Konsultacji wymaga także podejrzenie zakażenia po wypiciu nieuzdatnionej wody, kąpieli w zanieczyszczonym zbiorniku lub kontakcie z osobą chorującą na giardiozę.
Pilnej pomocy wymaga dziecko z objawami odwodnienia, takimi jak suchość w ustach, brak łez podczas płaczu, rzadsze oddawanie moczu, zapadnięte oczy, znaczne osłabienie lub nadmierna senność. Szybkiej oceny wymagają również krew w stolcu, silny ból brzucha, uporczywe wymioty i wysoka gorączka, ponieważ mogą wskazywać na inną chorobę.
Źródła
Centers for Disease Control and Prevention. (2024). About Giardia infection. https://www.cdc.gov/giardia/about/
Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Testing and diagnosis for Giardia infection. https://www.cdc.gov/giardia/testing/
Centers for Disease Control and Prevention. (2025). Treatment of Giardia infection. https://www.cdc.gov/giardia/treatment/
European Centre for Disease Prevention and Control. (2024). Giardiasis – Annual Epidemiological Report for 2022. ECDC.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z pediatrą ani badania laboratoryjnego.
ksai
Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje profesjonalnej diagnozy, porady lekarskiej ani konsultacji ze specjalistą. W przypadku pytań dotyczących zdrowia, bezpieczeństwa lub higieny zawsze skontaktuj się z odpowiednim lekarzem lub instytucją.